Kogo i co chroni prawo autorskie?

Kogo i co chroni prawo autorskie?

Prawo autorskie to ogół praw, które przysługują każdemu twórcy utworu i dają mu szereg uprawnień związanych z jego wykorzystywaniem, takich jak prawo do decyzji o jego publikacji czy prawo do pobierania wynagrodzenia za jego wykorzystanie. Zastanawiasz się, co podlega prawu autorskiemu? Chcesz wiedzieć, czego nie chroni prawo autorskie? Przeczytaj nasz poradnik i dowiedz się, czym jest prawo autorskie i kiedy twórcy przysługuje ochrona.

Czym są prawa autorskie?

Prawo autorskie regulowane jest przez ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Definiuje ona prawa autorskie jako zbiór norm prawnych, których celem jest zapewnienie ochrony twórczości literackiej, artystycznej i naukowej oraz ogół praw przysługujących autorowi utworu i upoważniających go do decydowania o jego wykorzystaniu a także czerpaniu z niego korzyści finansowych.

Prawa autorskie dzielą się na prawa autorskie osobiste i prawa autorskie majątkowe. Prawa osobiste są niezbywalne, co oznacza, że autor nie może z nich zrezygnować. Są również nieograniczone w czasie. Dają one takie przywileje, jak: prawo do oznaczenia utworu imieniem i nazwiskiem czy prawo do decydowania o jego pierwszym udostępnieniu.

Prawa majątkowe są zbywalne, a więc autor może przenieść je na inną osobę. Ochrona praw majątkowych trwa do 70 lat od daty śmierci autora dzieła. Po upływie tego czasu utwór przechodzi do tzw. domeny publicznej. Prawa autorskie majątkowe dają autorowi m.in. prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu czy prawo do żądania zapłaty za jego bezprawne wykorzystanie.

Jakie utwory chroni prawo autorskie?

Zgodnie z ustawą prawem autorskim chroniony jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

Co to oznacza? Ochronie podlegają utwory posiadające cechy osobistej twórczości, takiej jak samodzielność, inwencja czy oryginalność. Ustalenie utworu może nastąpić za pomocą zdjęć, rysunków czy tekstu. Nie ma znaczenia, czy następuje ono w postaci ostatecznej, czy w postaci szkiców, planów, modeli itd. Znaczenia nie ma również fakt, czy utwór został stworzony w celach artystycznych, czy praktycznych (np. na potrzeby szkoły).

Ochroną objęte są utwory:

  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • lutnicze,
  • architektoniczne,
  • urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, choreograficzne,
  • audiowizualne,
  • wyrażone słowem, symbolem matematycznym lub znakiem graficznym.

Czego nie dotyczy prawo autorskie?

Prawa autorskie nie dotyczą przejawów działalności, które nie posiadają cech utworu, a więc nie mają indywidualnego charakteru (utworem nie będzie więc skan książki wykonany przez bibliotekarza, ani zdjęcie obrazu w muzeum), nie zostały ustalone w żadnej materialnej lub cyfrowej postaci.

Utwór nie jest chroniony również wtedy, gdy od daty śmierci twórcy lub daty rozpowszechnienia utworu minęło 70 lat. Wówczas znajduje się on w domenie publicznej, z której możemy korzystać w dowolny sposób.

Ponadto ochronie nie będą podlegać również:

  • akty normatywne i ich urzędowe projekty, np. ustawy, rozporządzenia, zarządzenia,
  • dokumenty urzędowe, materiały, znaki i symbole, np. opracowania, poradniki, orzeczenia sądowe, akta stanu cywilnego, zaświadczenia wytworzone przez instytucje państwowe,
  • koncepcje matematyczne i idee,
  • metody i zasady działania,
  • opublikowane opisy patentowe lub ochronne, np. opisy zarejestrowanego znaku użytkowego,
  • proste informacje prasowe – gdy nie mają cech utworu,
  • postaci sceniczne i kabaretowe.

Należy jednak pamiętać, że rozpowszechnianie powyższych utworów może być ograniczone innymi przepisami. W celu ich wykorzystania najlepiej skontaktować się z adwokatem.

Oceń artykuł (0)
0.0
Komentarze
Dodaj komentarz